Geçerli ve Geçersiz Hamleler: 12 Örnekle Hat Kuralı
Bir hamle hangi koşullarda geçerlidir?
Bir hamle, aşağıdaki beş koşulun tamamını sağladığında geçerlidir. Koşullardan biri bile bozulursa oyun taşı o kareye kabul etmez.
- Taşlar boş karelere konur; dolu kareye taş bırakılamaz.
- O turda koyduğunuz bütün taşlar aynı satırda ya da aynı sütunda durur.
- Koyduğunuz taşlar arasında boş kare kalmaz; aradaki boşluğu tahtadaki eski bir taş doldurabilir.
- Tahta boşsa hamle merkez kareden geçer; boş değilse yeni taşlardan en az biri eski bir taşa kenarından değer.
- Hamlenin oluşturduğu ya da uzattığı her yatay ve dikey hat, hat kuralına uyar: ya hepsi aynı renk ve farklı şekil ya da hepsi aynı şekil ve farklı renk; en fazla 6 taş.
Beşinci koşul en sık gözden kaçandır, çünkü yalnızca dizdiğiniz doğrultuyu değil, her taşın yan komşularıyla kurduğu kısa hatları da kapsar. Aşağıdaki 12 örnek bu koşulları tek tek gösterir. Kuralların özetini nasıl oynanır sayfasında da bulabilirsiniz.
Geçerli hamle örnekleri nelerdir?
Aşağıdaki altı hamlenin hepsi geçerlidir; her biri farklı bir kural ayrıntısını ve puanını gösterir.
Örnek 1: Aynı renk, farklı şekil
Mavi yıldız, mavi elmas ve mavi daireyi yan yana dizersiniz. Üçü de mavidir ve şekiller farklıdır. Açılış hamlesi olarak 3 puan eder.
Örnek 2: Aynı şekil, farklı renk
Kırmızı yonca, sarı yonca ve yeşil yoncayı alt alta dizersiniz. Şekil ortaktır, renkler farklıdır. Hat dikey olduğu için bir sorun yoktur; 3 puan.
Örnek 3: Köprü taşıyla iki uca ekleme
Tahtada tek bir kırmızı kare var. Soluna kırmızı yıldızı, sağına kırmızı daireyi koyarsınız. İki yeni taş bitişik değildir ama aralarındaki kare doludur; eski taş köprü görevi görür. Hat 3 taş olur, 3 puan.
Örnek 4: Tek taşla iki hat
Yatayda mavi yıldız ve mavi elmas duruyor. Sağ uca mavi daireyi koyarsınız; o karenin hemen üstünde sarı daire vardır. Yatay hat üç mavi taş, dikey hat iki daire olur. İkisi de kurala uyar: 3 + 2 = 5 puan.
Örnek 5: Paralel yerleşim
Tahtada yan yana kırmızı yıldız ve kırmızı elmas var. Tam altlarına mavi yıldız ve mavi elması koyarsınız. Yatayda iki mavi, dikeyde iki yıldız ve iki elmas hattı oluşur. Üç hat da geçerlidir: 2 + 2 + 2 = 6 puan.
Örnek 6: Altıncı taşı tamamlamak
Yeşil yıldız, elmas, daire, kare ve üçgenden oluşan beş taşlık hattın ucuna yeşil yoncayı eklersiniz. Hat 6 taşa ulaşır ve 6 bonusla birlikte 12 puan kazanırsınız.
Geçersiz hamle örnekleri nelerdir?
Aşağıdaki altı hamlenin hepsi geçersizdir; her biri beş koşuldan birini bozar.
Örnek 7: Ne renk ne şekil ortak
Mavi yıldız ve mavi elmasın yanına kırmızı daire koymak istersiniz. Hat artık tek renk değildir, tek şekil de değildir. Oyun, bir hatta yalnızca aynı renkten farklı şekillerin ya da aynı şekilden farklı renklerin bulunabileceğini bildirir.
Örnek 8: Aynı taş iki kez
Mavi yıldız ve mavi elmasın ucuna ikinci bir mavi yıldız eklemek istersiniz. Renk ortaktır ama yıldız tekrar etmiştir; hat geçersizdir. İkinci mavi yıldızı ancak başka bir hatta kullanabilirsiniz.
Örnek 9: L biçiminde dizilim
İki taşı yan yana, üçüncüsünü bunlardan birinin altına koymak istersiniz. Yeni taşlar hem iki satıra hem iki sütuna yayılmıştır. Bir turdaki bütün taşlar aynı satırda ya da aynı sütunda olmalıdır.
Örnek 10: Arada boş kare
Aynı satıra iki taş koymak istersiniz ama ikisinin arasında boş bir kare kalır. Yerleştirilen taşlar arasında boş kare kalamaz; aradaki kare ancak tahtadaki eski bir taşla doluysa hamle geçerli olurdu.
Örnek 11: Tahtaya değmeyen ya da yalnız köşeden değen taş
Taşı mevcut taşlardan uzakta boş bir bölgeye ya da bir taşın çaprazına koymak istersiniz. Çapraz komşuluk temas sayılmaz; yeni taşlardan en az biri eski bir taşın sağında, solunda, üstünde ya da altında olmalıdır.
Örnek 12: Yan hattı bozan taş
Mavi yıldız ve mavi elmasın ucuna mavi kareyi koyarsınız; yatay hat kusursuzdur. Ancak o karenin hemen altında kırmızı üçgen vardır. Dikeyde mavi kare ile kırmızı üçgen iki taşlık bir hat oluşturur ve bu hatta ne renk ne şekil ortaktır. Hamle bu yüzden geçersizdir.
Hızlı kontrol tablosu
Tablo, 12 örneği sonuç ve gerekçesiyle tek bakışta özetler.
| Örnek | Sonuç | Gerekçe |
|---|---|---|
| 1-2 | Geçerli, 3 puan | Tek ortak özellik, tekrar yok |
| 3 | Geçerli, 3 puan | Aradaki kare eski taşla dolu |
| 4 | Geçerli, 5 puan | Yatay ve dikey hat ayrı ayrı uyumlu |
| 5 | Geçerli, 6 puan | Üç hattın üçü de uyumlu |
| 6 | Geçerli, 12 puan | Hat 6 taşa ulaştı |
| 7 | Geçersiz | Ortak renk ya da şekil yok |
| 8 | Geçersiz | Aynı taş hatta iki kez |
| 9 | Geçersiz | Taşlar tek doğrultuda değil |
| 10 | Geçersiz | Arada boş kare var |
| 11 | Geçersiz | Kenardan temas yok |
| 12 | Geçersiz | Dikey yan hat kuralı bozuyor |
Oyun geçersiz hamleyi nasıl engeller?
Oyun, geçersiz bir hamleyi taşı kareye bırakma anında engeller; onay aşamasına kadar beklemez. Istakadan bir taş seçtiğinizde o taşın konabileceği kareler yeşil olarak işaretlenir. Kurala uymayan bir kareye bırakmayı denediğinizde taş yerleşmez ve ekranda nedenini söyleyen kısa bir uyarı çıkar. Geçersiz deneme için puan kaybı ya da sıra kaybı yoktur.
Bu yüzden kuralı öğrenmenin en hızlı yolu denemektir: bir bot maçı açın, bir taş seçin ve hangi karelerin yeşile döndüğüne bakın. Yeşil olmayan bir kare size yukarıdaki beş koşuldan birinin bozulduğunu söyler. Geçerli hamlelerin kaç puan ettiğini ise puanlama rehberi ayrıntılı olarak anlatır.
Sık sorulan sorular
Çapraz duran taşlar hat sayılır mı?
Hayır. Hatlar yalnızca yatay ve dikey komşuluklarla oluşur; yalnızca köşesinden değen bir taş tahtaya bağlanmış sayılmaz.
Aynı taşın iki kopyası aynı hatta bulunabilir mi?
Hayır. Rengi ve şekli birebir aynı olan iki taş aynı hatta yer alamaz; aynı tahtada farklı hatlarda bulunabilir.
Bir hat en fazla kaç taş olabilir?
En fazla 6 taş. Altı renk ve altı şekil olduğu için yedinci taş mutlaka bir tekrar olur ve eklenemez.
Geçersiz hamle yaparsam ceza alır mıyım?
Hayır. Oyun geçersiz kareye taş bırakmanıza izin vermez ve nedenini bildirir; sıranız sizde kalır.