El Yönetimi: Hangi Taşı Oynamalı, Hangisini Tutmalı?
İyi bir el neye benzer?
İyi bir el, taşlarının çoğu ortak bir renk ya da ortak bir şekil üzerinden birbirine bağlanan eldir. Bir hamlede koyduğunuz bütün taşlar tek bir hat oluşturmak zorunda olduğu için, birlikte oynanabilen taş sayısı elinizin gerçek gücünü belirler. Altı taşınız altı ayrı renk ve altı ayrı şekildeyse her tur tek taş oynarsınız.
Örnek el: Kırmızı Yıldız, Kırmızı Elmas, Kırmızı Daire, Mavi Daire, Sarı Daire, Sarı Daire. Bu elde iki grup vardır: üç kırmızı taş (farklı şekiller) ve üç daire (kırmızı, mavi, sarı). Kırmızı Daire iki gruba da girer; elin eksen taşıdır. İkinci Sarı Daire ise hiçbir gruba eklenemez, çünkü aynı taş bir hatta iki kez bulunamaz.
Kopya taşlar neden yük olur?
Kopya taş, aynı hatta eşiyle birlikte oynanamadığı için elinizdeki kullanılabilir taş sayısını bir azaltır. Kurala göre bir hatta rengi ve şekli birebir aynı iki taş bulunamaz. İki Sarı Daire tutuyorsanız bunları ancak iki ayrı hatta, çoğunlukla iki ayrı turda oynayabilirsiniz.
Kopyanın tek olumlu yanı bilgidir: bir taşın iki kopyası sizdeyse rakipler o taştan en fazla bir tane çekebilir. Bu, o taşı bekleyen bir beşli hat varsa işinize yarar. Böyle bir hat yoksa kopyayı elden çıkarmak önceliktir.
Hangi taşı oynamalı, hangisini tutmalı?
Bu tur en az işe yarayan taşları oynayın, gelecek turda birlikte puan getirecek taşları tutun. Karar verirken şu tabloyu kullanabilirsiniz:
| Taşın durumu | Karar | Neden |
|---|---|---|
| Birebir kopya | Önce oyna ya da değiştir | Eşiyle aynı hatta oynanamaz |
| Hiçbir taşla ortak özelliği yok | Önce oyna | Tek başına en fazla kısa hat uzatır |
| İki gruba birden giren eksen taşı | Tut | Hangi grup büyürse ona eklenir |
| Tahtadaki dörtlü hattın eksik taşı | Tut | İkinci eksikle birlikte 12 puan eder |
| Tahtadaki beşli hattın eksik taşı | Hemen oyna | Tek taşla 12 puan; rakip de çekebilir |
Tabloyu örnek ele uygulayalım. Tahtada Yeşil Daire tek başına duruyor. Üç daireyi (kırmızı, mavi, sarı) yanına dizerseniz dört taşlık hat için 4 puan alırsınız ve elinizde Kırmızı Yıldız, Kırmızı Elmas ile ikinci Sarı Daire kalır. Bunun yerine Mavi Daire ile Sarı Daire'yi oynarsanız 3 puan alırsınız, ama üç kırmızı taşlık grubunuz bütün kalır. Bir puanlık fark, sonraki turda üç taşlık hazır bir hamleye değer.
Bir hamlede kaç taş oynamalıyım?
Puanı düşürmediği sürece daha fazla taş oynamak daha iyidir, çünkü oynadığınız her taşın yerine torbadan yeni bir taş çekersiniz. Çok taş çekmek, aradığınız taşa ulaşma ihtimalini artırır. Usta bot da aynı mantıkla çalışır: hamleleri karşılaştırırken koyduğu her taş için puana 0,35 ekler; yani eşit puanlı iki hamleden daha çok taş kullananı seçer.
İki istisna vardır. Birincisi, fazladan taş bir hattı beşe çıkarıyorsa o taşı tutun; ayrıntısı beşinci taş tuzağı yazısında. İkincisi, fazladan taş elinizdeki bir grubu bölüyorsa kazandığınız 1 puan, kaybettiğiniz sonraki hamleyi karşılamaz.
Değiştir hamlesini ne zaman kullanmalıyım?
En iyi hamleniz 1-2 puan getiriyorsa, eliniz kopya ya da kopuk taşlarla doluysa ve torbada bol taş varsa değiştirmek doğru karardır. Değiştir hamlesi şöyle işler:
- Istakanızdan 1 ile 6 arasında taş seçersiniz.
- Torbadan aynı sayıda yeni taş çekilir.
- Bıraktığınız taşlar torbaya eklenir ve torba karıştırılır.
- Puan almazsınız; sıra sonraki oyuncuya geçer.
Torbada seçtiğinizden az taş varsa yalnızca torbadaki taş sayısı kadar değişim yapılır; torba boşsa değiştirme yoktur. Bu yüzden zayıf eli düzeltmenin zamanı oyunun ilk yarısıdır.
Usta botun değiştirme ölçütü iyi bir başlangıç kuralıdır: bot, en iyi hamlesi 2 puan ya da daha azsa, elinde 6 taş varsa ve torbada en az 12 taş kalmışsa üç taşa kadar değiştirir; önce birebir kopyaları seçer. Siz bir adım ileri gidebilirsiniz: değiştirirken grubunuzu bozmayan taşları bırakın ve eksen taşını elde tutun.
Torba azalırken el yönetimi nasıl değişir?
Torba azaldıkça taş tutmanın değeri düşer, eli boşaltmanın değeri artar. Torba boşaldıktan sonra yeni taş gelmez; beklediğiniz eksik taş elinizde değilse artık size ulaşmaz. O noktadan sonra her taş, elinizi bitirmenizi bir hamle geciktiren bir yüktür ve torba boşken elini ilk bitiren oyuncu 6 puanlık bitiriş bonusu alır.
Son turların planlaması oyun sonu stratejisi yazısında ayrıca ele alınıyor. El okuma alıştırması için bir maç açın ve her turdan önce elinizdeki grupları yüksek sesle sayın: kaç kırmızı, kaç daire, hangi taş eksen.
Sık sorulan sorular
Elimde aynı taştan iki tane varsa ne yapmalıyım?
İki kopya aynı hatta birlikte bulunamaz, bu yüzden biri elinizde yer kaplar. Kopyalardan birini ilk fırsatta ayrı bir hatta oynayın ya da değiştirin.
Taş değiştirince puan alır mıyım?
Hayır. Değiştir hamlesi puan getirmez ve sıra bir sonraki oyuncuya geçer; karşılığında ıstakanızdaki 1 ile 6 arasında taşı yenilersiniz.
Değiştirdiğim taşlar hemen geri gelebilir mi?
Hayır. Önce torbadan yeni taşlarınız çekilir, bıraktığınız taşlar ondan sonra torbaya karıştırılır.
Torba boşken taş değiştirebilir miyim?
Hayır. Torbada taş kalmadığında değiştirme yapılamaz; hamleniz yoksa pas geçersiniz.